السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

446

تفسير الميزان ( فارسي )

اينكه اصنام را بپرستيم دور بدار ) . مؤلف : استدلال امام ع در نهايت درجه روشنى است ، براى اينكه ابراهيم از خدا خواست تا امت مسلمه اى در ميانه ذريه اش به او عطا كند ، و از ذيل دعايش كه گفت : ( پروردگارا در ميانه آن امت كه از ذريه من هستند رسولى مبعوث كن ) ، فهميده مىشود كه اين امت مسلمان همانا امت محمد ( ص ) است ، اما نه امت محمد ( ص ) به معناى كسانى كه محمد ( ص ) بسوى آنان مبعوث شده ، و نه امت محمد ( ص ) به معناى آن كسانى كه بوى ايمان آوردند ، چون اين دو معناى از امت ، معنايى است اعم از ذريه ابراهيم و اسماعيل ، بلكه امت مسلمى است كه از ذريه ابراهيم باشد . از سوى ديگر ابراهيم از پروردگارش درخواست مىكند كه ذريه اش را از شرك و ضلالت دور بدارد ، و اين همان عصمت است ، و چون مىدانيم كه همه ذريه ابراهيم معصوم نبودند ، زيرا ذريه او عبارت بودند از تمامى عرب مصر و يا خصوص قريش ، كه مردمى گمراه و مشرك بودند ، پس مىفهميم منظورش از فرزندان من ( بنى ) خصوص اهل عصمت از ذريه است ، كه عبارتند از رسول خدا ( ص ) و عترت طاهرينش ع ، پس امت محمد ( ص ) هم تنها همينها هستند ، كه در دعاى ابراهيم منظور بودند . و شايد همين نكته باعث شده كه در دعاى دوم بجاى ذريه كلمه بنين را بياورد ، مؤيد اين احتمال جمله : ( فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّه مِنِّي ، وَمَنْ عَصانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ) الخ است چون بر سر اين جمله فاى تفريع و نتيجه را آورده ، و با آوردن آن پيروانش را جزئى از خودش خوانده ، و از ديگران ساكت شده ، كانه خواسته است بگويد : آنها كه مرا پيروى نكنند ، با من هيچ ارتباطى ندارند و من آنها را نمىشناسم ، ( دقت كنيد ) . و اينكه امام فرمود : ( پس از خدا براى آنان تطهير از شرك و بتپرستى درخواست كرد ) الخ ، هر چند كه تنها تطهير از بتپرستى را خواست ، و ليكن از آنجا كه بتپرستى را به ضلالت تعليل كرد ، و گفت : ( چون شرك و بتپرستى ضلالت است ) ، لذا امام ع تطهير از معاصى را هم اضافه كرد ، چون به بيانى كه در آيه : ( صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ) . « 1 » گذشت ، هر معصيتى شرك است . و اينكه امام ع فرمود : ( اين دلالت دارد بر اينكه ائمه و امت مسلمان ) الخ ، معنايش اين است كه آيه دلالت دارد كه امام و امت يكى است ، و به بيانى كه گذشت اين ائمه و امت از ذريه ابراهيماند .

--> 1 - سوره فاتحة الكتاب آيه 6